.svg){kind=icon}
Vertel eens, Elizabeth, waarom is onze stem zo doorslaggevend voor hoe we communiceren?
‘We doen alles met onze stem: vergaderen, overleggen, presenteren, onze liefde verklaren. Zelfs bij het lezen van geschreven tekst projecteren mensen er een stem achter. Daarom kun je conflicten bijvoorbeeld niet oplossen via e-mail of WhatsApp. De ander leest ze met een boze stem in gedachten. Een gevoel verander je dan ook alleen door elkaar live te spreken.
Luister maar eens (zet harde, veroordelende stem op): ‘Nou, sorry, ik heb het niet zo bedoeld, maar ja, ik wilde je ook niet ongelukkig maken.’ Dat klinkt totáál anders dan (zet zachte, milde stem op): ‘Sorry, ik heb het niet zo bedoeld, ik wilde je niet ongelukkig maken.’ Als iemand boos op je is, zal je geschreven bericht voor diegene ook automatisch boos klinken.’
Wat maakt dat jij zoveel weet over de stem?
‘Ik studeerde psychologie en werd daarna operazangeres. Na twintig jaar in de opera trok de psychologie toch weer aan me: hoe kunnen mensen hun stem gebruiken om (overtuigender) over te komen zoals ze willen? Als stemcoach combineer ik nu beide disciplines.
Er zijn allerlei ‘stemstijlen’ waar we als mens primair op reageren: de zuchtende stem, de moederlijke stem, de zoekende stem, de vriendelijke stem… Fascinerend vind ik dat.’
‘Een lekker volle, ruime stem heeft iedereen in zich’
Je verwerkte jouw inzichten en ervaringen in je boek Ligt het aan je stem? Wat wil je lezers daarin meegeven?
Om je stem goed te gebruiken, kun je aan verschillende ‘knoppen’ draaien. Veel mensen denken dat ze hun stem moeten verlagen om serieus genomen te worden. Maar een stem die alléén laag is, klinkt weliswaar zakelijk, maar ook deprimerend. Je wilt ook verbinding met beweeglijkheid, vrolijkheid en warmte.
Dat doe je door je stem juist omhoog te brengen: ‘Halló, wat léuk, wélkom!’ Daarom is variatie tussen hoog en laag zo belangrijk – ‘vliegen’, noem ik dat. Het is de combinatie van inhoud en verbinding, en dat versterkt je overtuigingskracht. En het maakt je stem aantrekkelijker om naar te luisteren.
Nog zoiets: vaak hoor ik dat mensen een zachte stem prettiger vinden dan een luide stem. ‘Lawaai’, daar houden we niet van. We associëren het met opdringerig, agressief. Maar uit onderzoek blijkt dat we er wel respect voor hebben. Wie luid spreekt, is overtuigender. Zulke mensen krijgen vaker gelijk en kunnen meer invloed uitoefenen.
Dus geef je leiding, dan heb je wel degelijk af en toe volume nodig. Op andere momenten heeft een zachte stem juist voordelen. Het maakt je bijvoorbeeld benaderbaar.’
Wat kun je nog meer doen om je stem beter te laten klinken?
‘Nabijheid creëren doe je door je stem heser te maken. Kijk maar (zet een hese stem op): ik klink meteen zwoel, intiem en lief. Maak je je stem juist scherper, dan word je helderder, duidelijker. Je vergroot ook de afstand tussen jou en je gesprekspartner.
En dan kun je nog spelen met snelheid. Uit onderzoek blijkt dat naarmate mensen sneller spreken, hun inhoud minder kleurrijk en verrassend is. Je gaat af op wat je al kent, herhaalt vaak dezelfde formuleringen. Tegelijkertijd geeft een sneller spreektempo energie aan het gesprek.
Je kunt het dus afwisselen. Maar als je je inhoud goed wilt overbrengen, kun je toch echt beter vertragen.’
Hoe leer jij mensen hun stem beter te gebruiken?
‘Dat verschilt per persoon, want iedereen ‘doet’ iets anders. Maar: een lekker volle, ruime stem, die heeft iedereen in zich. Wel hebben mensen vaak overtuigingen over hoe ze 'horen' te klinken. ‘Ik praat niet luid, zo ben ik niet, ik ben bescheiden.’
Zo’n overtuiging kan dan in de weg staan. Maar overtuiging of niet, als leidinggevende gaat het erom dat anderen van jou horen wat er gedaan moet worden.’
Is het niet manipulatief om bewust je stem te veranderen?
‘Tot op zekere hoogte wel, maar de vraag is of dat negatief is. Als je een kind iets uitlegt, gebruik je ook woorden die dat kind begrijpt. Wil je liefde overbrengen, dan ga je ‘lief’ praten. En als je een grens wilt stellen, word je scherper. Zulke nuances maken we altijd en automatisch. Als je leert ze bewust te gebruiken, voer je betere gesprekken.
Het is als je mooi aankleden voor een feest: in spijkerbroek maak je een andere indruk dan in een galajurk. Zoals een outfit kan helpen, kan je stem trainen je helpen overtuigender over te komen.’
‘Wil je een besluit krachtig communiceren? Breng eerst je stem omhoog, en dan omlaag’
Een vraag die we bij Rechtdoorzee vaak krijgen: hoe zorg je dat je ‘ertussen’ komt in een vergadering?
‘Je kunt zo’n gesprek vergelijken met een muziekstuk. Er wordt een symfonie gespeeld waarin jij je geluid wilt inbrengen. Wacht daarom niet tot iedereen stil is, maar begin met 'meeklinken'. Hum instemmend, herhaal woorden van andere. Als het gaat over fietspaden: ‘Ah ja, je wilt de fietspaden afschaffen’.
Belangrijk is dat je eerst meebeweegt en bevestigt wat anderen zeggen. Breng niets nieuws in en uit geen kritiek. Communiceer alleen: 'ik snap wat je bedoelt'. Door mee te spelen met het orkest creëer je je eigen partij, waardoor anderen vanzelf ruimte maken voor jouw inbreng. En dan kun jij je standpunt geven.’
Mooi advies! Laatste vraag: hoe kun je als leidinggevende je stem gebruiken om je besluiten meer kracht bij te zetten?
‘Breng eerst je stem omhoog, en dan omlaag. Zeg bijvoorbeeld: 'We hebben alle punten bekeken. Uiteindelijk is dít (stem omhoog) de uitkomst (stem omlaag).' Door laag te eindigen, zet je een punt. Eindig je hoog, dan klinkt je uitspraak als een suggestie, niet als een besluit. Denk maar aan hoe het sprookje eindigt: ‘En ze leefden nog lang (omhoog) en gelukkig (omlaag). Punt.’
Beluister het hele gesprek
Wil je zelf horen hoe Elizabeth Ebbink haar stem doeltreffend inzet? In de podcast Gesprekshelden demonstreert ze hoe dezelfde woorden totaal anders overkomen met verschillende stemtechnieken.
